Izložba „Lojanik: Praistorijski kamenolom jaspisa i opala” biće otvorena 🗓️ u petak, 13. februara 2026. godine, u 18 časova, u Galeriji Narodni muzej Kraljevo.
Lojanik predstavlja jedinstveno nalazište paleobotaničkog karaktera, na kojem su otkriveni fosilni ostaci silifikovanog, odnosno okamenjenog drveta. Kao naučno-istraživački rezervat zaštićen je još 1963. godine, a nalazi se na severnim padinama Stolova, na desnoj obali Ibra, u blizini Mataruške Banje. Analize su pokazale da silifikovano drvo potiče od petrifikovanih četinara iz roda jele (Abies).
Arheološka istraživanja, sprovedena u periodu od 2016. do 2022. godine u organizaciji Narodnog muzeja Kraljevo i Narodni muzej Srbije, nedvosmisleno su potvrdila rudarški koncept eksploatacije sirovina na Lojaniku. Otkriveni su objekti površinskog kopa u vidu plitkih jama i rovova na obe strane brda.
Najstariji arheološki nalazi datovani su u period srednjeg paleolita, odnosno oko 228.000 godina pre nove ere, a potvrđena je eksploatacija jaspisa, opala, breča i silifikovanog drveta.
Lojanik je korišćen i tokom neolita, nakon dolaska prvih zemljoradnika i formiranja njihovog naselja u Crkvinama u Konarevu, na levoj obali Ibra, svega dva kilometra od nalazišta. Novi stanovnici su zatekli postojeće kamene sirovine i paleolitske artefakte koji su im u početnom periodu služili za upotrebu.
Autor izložbe je dr Vera Bogosavljević Petrović, muzejski savetnik Narodnog muzeja Srbije i rukovodilac istraživanja. Izložbu će otvoriti dr Dušan Mihailović, redovni profesor Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu.
