Za parlamentarne izbore zakazane za 25. oktobar 2026. godine u Srbiji je, prema odluci Republičke izborne komisije, na dan 9. oktobra bilo ukupno 6.450.523 birača. Istovremeno, poslednja dostupna procena Republičkog zavoda za statistiku pokazuje da je Srbija tokom 2025. godine imala 6.549.901 stanovnika.
Razlika između ta dva broja iznosi svega 99.378 ljudi. Drugim rečima, broj upisanih birača odgovara približno 98,5 odsto ukupnog procenjenog broja stanovnika Srbije.
Na prvi pogled, takav odnos deluje neobično: među stanovnicima Srbije su i deca i maloletnici koji nemaju pravo glasa. Međutim, odgovor nije tako jednostavan, jer birački spisak i statistička procena stanovništva ne mere istu populaciju.
Kako se odnos menjao kroz godine
Upoređivanje podataka RIK-a o broju birača sa godišnjim procenama RZS-a pokazuje da se razlika između broja stanovnika i broja birača već godinama smanjuje.
| Godina | Broj birača | Broj stanovnika | Birači u odnosu na stanovništvo |
|---|---|---|---|
| 2012. | 6.770.013 | 7.201.497 | 94,0% |
| 2014. | 6.765.998 | 7.131.787 | 94,9% |
| 2016. | 6.739.441 | 7.058.322 | 95,5% |
| 2020. | 6.584.376 | 6.899.126 | 95,4% |
| 2022. | 6.502.307 | 6.664.449 | 97,6% |
| 2023. | 6.500.666 | 6.623.183 | 98,2% |
| 2026.* | 6.450.523 | 6.549.901 | 98,5% |
*Za 2026. još nema godišnje procene stanovništva, pa je korišćena poslednja dostupna procena RZS-a za 2025. godinu. Zbog toga ovaj red predstavlja približno, a ne potpuno istovremeno poređenje.
Od 2012. do poslednjih dostupnih podataka broj birača smanjen je za oko 319.000, odnosno oko 4,7 odsto. U istom poređenju procenjeni broj stanovnika manji je za više od 651.000, odnosno oko devet odsto.
Drugim rečima, stanovništvo Srbije statistički se smanjivalo gotovo dvostruko bržim tempom od biračkog spiska.
Ali gde su onda maloletnici?
Prema detaljnim podacima RZS-a za 2025. godinu, procenjuje se da je u Srbiji bilo oko 1,14 miliona stanovnika mlađih od 18 godina. Kada se oni oduzmu od ukupne procene stanovništva, dobija se približno 5,41 milion punoletnih stanovnika.
To je oko milion manje od 6,45 miliona građana upisanih u birački spisak.
Međutim, ni ovo poređenje nije dokaz da u biračkom spisku postoji milion nepostojećih birača.
Birački spisak i popis ne mere isto
Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave navodi da je Jedinstveni birački spisak evidencija punoletnih državljana Srbije sa biračkim pravom i da se birači vode prema prebivalištu.
U biračkom spisku mogu se nalaziti i državljani Srbije koji imaju prijavljeno prebivalište u zemlji, ali borave u inostranstvu. Za statistiku stanovništva primenjuje se drugačiji koncept – takozvano uobičajeno stanovništvo, odnosno ljudi koji stvarno žive na određenoj teritoriji prema statističkoj metodologiji.
Zbog toga osoba koja godinama živi, na primer, u Austriji ili Nemačkoj, a zadržala je biračko pravo i odgovarajuće podatke o prebivalištu u Srbiji, može biti evidentirana u biračkom spisku, dok ne mora biti obuhvaćena procenom rezidentnog stanovništva na isti način.
Postoji još jedna važna metodološka razlika: Republički zavod za statistiku od 1999. godine u svojim procenama stanovništva Srbije ne uključuje podatke za Kosovo i Metohiju, jer njima ne raspolaže. Birački spisak je druga vrsta administrativne evidencije.
Ministarstvo: Brojevi se ne mogu direktno porediti
Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave je još 2023. godine, odgovarajući na slične nedoumice, saopštilo da se broj birača ne može direktno porediti sa rezultatima popisa stanovništva upravo zbog različite metodologije.
Ministarstvo je tada navelo da se birački spisak ažurira podacima iz drugih službenih evidencija – evidencije prebivališta i boravišta, državljanstva, matičnih knjiga umrlih i drugih registara.
Pitanje poverenja u birački spisak ipak ostaje
Činjenica da postoje metodološki razlozi za razliku između broja birača i stanovnika ne znači da su sva pitanja o tačnosti biračkog spiska time zatvorena.
ODIHR je nakon izbora 2023. godine naveo da je ograničena mogućnost provere Jedinstvenog biračkog spiska, zajedno sa nedostatkom detaljnih podataka o promenama prebivališta, doprinela nepoverenju dela javnosti u njegovu tačnost.
U konačnom izveštaju ODIHR je preporučio sveobuhvatnu reviziju biračkog i drugih povezanih registara uz učešće relevantnih aktera.
Srbija je u novembru 2025. izmenila Zakon o jedinstvenom biračkom spisku, a u januaru 2026. Narodna skupština imenovala je članove Komisije za reviziju, verifikaciju i kontrolu tačnosti i ažuriranja biračkog spiska.
Šta brojke zapravo pokazuju?
Broj od 6,45 miliona birača naspram oko 6,55 miliona stanovnika ne može se tumačiti kao dokaz da je birački spisak netačan. Dve evidencije koriste različite definicije, obuhvat i metodologiju.
Ipak, dugoročni trend jeste zanimljiv: od 2012. godine broj stanovnika Srbije smanjen je mnogo brže od broja upisanih birača, pa su se dve brojke postepeno približile.
Godine 2012. razlika između njih bila je oko 431.000, a prema poslednjim raspoloživim podacima pala je na približno 100.000.
Upravo zbog toga samo poređenje ukupnog broja birača i stanovnika ne daje konačan odgovor. Za preciznu procenu tačnosti biračkog spiska potrebna je detaljna analiza pojedinačnih evidencija, prebivališta, građana koji žive u inostranstvu, umrlih, promena adresa i drugih podataka – odnosno revizija kakvu međunarodni posmatrači već godinama preporučuju.
Prema odluci Republičke izborne komisije, za izbore 25. oktobra biće odštampano 6.450.523 glasačkih listića, koliko je 9. oktobra bilo birača upisanih u birački spisak.
Koje je vaše mišljenje o ovoj temi?
Još niko se nije javio. Budite prvi.
