Kućni ljubimci u srednjem veku nisu se svodili samo na pse i mačke. Iako su upravo ove životinje bile najčešće prisutne u domaćinstvima, istorijski zapisi, rukopisi i umetnička dela pokazuju da su ljudi, naročito pripadnici viših slojeva društva, držali i veverice, pitome tvorove, papagaje, zečeve, pa čak i majmune.
Kako piše Mental Floss, odnos ljudi prema životinjama tokom srednjeg veka bio je prilično drugačiji od današnjeg. Mnoge životinje nisu držane isključivo radi društva – psi su čuvali imanja i pomagali u lovu, dok su mačke bile važne zbog kontrole miševa i pacova.
Ipak, postojali su i pravi kućni ljubimci, životinje koje su vlasnici držali zbog zabave, društva ili prestiža.
Veverica na povocu
Veverice, posebno crvene veverice, pojavljuju se kao ljubimci imućnih žena i pripadnika aristokratije. Jedan zanimljiv dokaz nalazi se u kolekciji Britanskog muzeja.
Na unutrašnjoj strani prstena iz 15. veka ugravirana je žena koja među cvećem drži vevericu na povocu. Britanski muzej navodi da je životinja deo dekoracije ovog srednjovekovnog predmeta, dok drugi izvori ukazuju da su veverice zaista držane kao ljubimci.
Njihovo držanje zahtevalo je vreme, prostor i hranu, pa je takav ljubimac mogao istovremeno da bude i pokazatelj društvenog statusa vlasnika.
Jazavac kao statusni simbol
Mnogo neobičniji izbor bio je jazavac. Prema istorijskim izvorima koje prenosi Mental Floss, postoje podaci da su ih pojedine imućnije porodice u srednjovekovnoj Engleskoj držale u svojim domaćinstvima.
Ne postoje, međutim, osnovi da se zaključi da je jazavac bio uobičajen kućni ljubimac. Pre bi se moglo govoriti o retkoj i neobičnoj pojavi koja je mogla da demonstrira bogatstvo vlasnika – održavanje divlje životinje zahtevalo je dovoljno hrane, prostora i novca.
Pitomi tvorovi stigli i na kraljevske dvorove
Lasice, tvorovi i njihovi srodnici vekovima su bili cenjeni zbog sposobnosti da love glodare. Tokom srednjeg veka pojedine vrste počele su da se pojavljuju i kao ljubimci.
Posebno su zanimljivi pitomi tvorovi. Podaci o njima stižu čak i sa evropskih dvorova. Francuski kralj Šarl VIII toliko je cenio svog tvora da mu je, prema podacima muzeja Getty, kupio malu crvenu odeću.
Getty Museum navodi da srednjovekovni rukopisi prikazuju čitav niz životinja koje danas ne bismo očekivali kao kućne ljubimce – među njima tvorove, veverice i majmune, ponekad sa skupocenim ogrlicama ili odećom.
Papagaj – skupocena egzotika srednjeg veka
Papagaji su bili sasvim druga kategorija. U Evropu su stizali iz udaljenih krajeva, pre svega trgovačkim putevima sa područja Azije, zbog čega njihovo posedovanje nije bilo dostupno svakome.
Šarene ptice koje su mogle da oponašaju ljudski govor privlačile su veliku pažnju. U srednjovekovnoj Evropi papagaj je dobio i religijsku simboliku, pa se pojavljuje u umetničkim delima i rukopisima.
Za bogatog vlasnika egzotična ptica nije bila samo društvo – predstavljala je i dokaz da može da priušti retku životinju pristiglu sa velike udaljenosti.
Zečevi – ljubimci čak i u samostanima
Zečevi imaju posebno zanimljivu istoriju u srednjovekovnoj Engleskoj. Nisu bili autohtona vrsta, a u početku su uzgajani prvenstveno zbog mesa i krzna.
Vremenom su pojedini završili i kao ljubimci. Istorijski izvori pokazuju da su bili naročito popularni među nekim časnim sestrama.
Crkvene vlasti su u pojedinim srednjovekovnim samostanima morale da zabranjuju unošenje pasa, ptica i zečeva na bogosluženja.
English Heritage navodi da istorijski zapisi o životu časnih sestara beleže držanje pasa i zečeva uprkos pravilima samostanskog života. Poznata je i zabrana iz 1387. godine kojom je časnim sestrama opatije Romsey naloženo da na službe više ne donose ptice, pse, zečeve i druge životinje.
Majmun kao srednjovekovni ljubimac
Najegzotičniji među ovim ljubimcima svakako su bili majmuni. Njihovo pojavljivanje u evropskim domaćinstvima bilo je retko i uglavnom povezano sa bogatim i uticajnim vlasnicima.
Nemački učenjak Albert Veliki pisao je o njima još u 13. veku u delu De animalibus. Iz njegovih zapisa proizlazi da su majmuni već tada držani u kućama, ali ih je opisivao kao životinje koje i posle pripitomljavanja zadržavaju divlje ponašanje.
Majmuni se često pojavljuju i u srednjovekovnim iluminacijama, ponekad sa ogrlicama i lancima, što dodatno potvrđuje njihovu ulogu egzotičnih ljubimaca i simbola bogatstva.
A psi i mačke?
Uprkos svim neobičnim primerima, pas i mačka ostali su životinje sa kojima je srednjovekovni čovek imao najprisniji svakodnevni odnos.
Razlika je u tome što njihova uloga često nije bila samo emotivna. Psi su čuvali kuće, stoku i imanja, pratili ljude u lovu, dok su mačke bile dragoceni saveznici u borbi protiv glodara.
Među bogatijim slojevima postojali su i mali psi koji nisu imali radnu funkciju, već su držani upravo kao društvo vlasniku. Umetnički prikazi i pisani izvori pokazuju da su neki od njih bili hranjeni kvalitetnom hranom, dobijali ukrašene ogrlice i uživali tretman koji se ne razlikuje mnogo od pažnje koju pojedini kućni ljubimci dobijaju danas.
Srednji vek je, dakle, bio mnogo raznovrsniji kada je reč o životinjama u ljudskim domovima nego što se na prvi pogled može pretpostaviti. Pas ili mačka ne bi nas iznenadili, ali veverica na povocu, obučeni tvor ili majmun sa ogrlicom svakako bi.
Koje je vaše mišljenje o ovoj temi?
Još niko se nije javio. Budite prvi.
